NIKOTYNA
Nikotyna jest związkiem chemicznym o bardzo silnych właści-
ościach trujących. Już dawka 0,05 do 0,1 g wywołuje zatrucie śmier-
elne w ciągu niespełna jednej minuty. Nikotyna występuje w liściach
różnych gatunków tytoniu. Wysuszone liście, zależnie od gatunku,
zawierają jej od 0,5 do 8%.
Dym papierosowy zawiera nikotynę, która dostaje się przez błonę śluzową jamy ustnej i górnych dróg oddechowych do krwi, działa ona szkodliwie na układ nerwowy, szczególnie łatwo poraża zwoje autonomicznego układu nerwowego. Nikotyna działa poza tym szkodliwie na układ krążenia, układ pokarmowy oraz zmniejsza siły odpornościowe organizmu. Szczególną wrażliwość — podobnie jak na każdą inną truciznę — wykazują tu organizmy młode, będące w okresie
-ozwoju. Objawy szkodliwego działania nikotyny na organizm nie są
atychmiastowe — lecz pojawiają się zazwyczaj dopiero po kilku la
tach. Tym chyba można wytłumaczyć masowość palenia.
Nałóg palenia tytoniu jest równie niebezpieczny dla młodzieży,
jak picie alkoholu. Mimo to palenie papierosów przez młodzież jest zjawiskiem często spotykanym. Wynika ono zazwyczaj z chęci udo-
kumentowania otoczeniu (i sobie) swej dojrzałości. Nie trzeba chyba uzasadniać, że takie pojmowanie i uzewnętrznianie dojrzałości świadczy jedynie o jej braku.
Ostre zatrucie nikotyną, które obserwujemy po pierwszych w życiu wypalonych papierosach, powoduje takie objawy, jak nudności, wymioty, biegunki, bicie serca, zawroty i bóle głowy, bladość powłok skórnych, podniecenie, drżenie mięśniowe, zwężenie źrenic, światło-wstręt, niekiedy uczucie ucisku w klatce piersiowej. Zwykle objawy ostrego zatrucia dość szybko ustępują, a organizm stopniowo ulega przyzwyczajeniu. Nie zastanawiamy się jednak nad skutkami odległymi.
Odległe skutki palenia tytoniu są bardziej poważne, niż dotychczas przypuszczano. Jak wykazały liczne badania lat ostatnich, w niektórych gatunkach tytoniu stwierdzono występowanie związków chemicznych, które w doświadczeniach na zwierzętach wykazują działanie rakotwórcze. Z kolei badania przeprowadzone na bardzo licznym materiale ludzkim wykazują, że liczba przypadków raka płuc i górnych dróg oddechowych jest wyraźnie większa wśród palaczy, niż wśród osobników niepalących. Stwierdzono także, że palacze zapadają częściej na choroby układu krążenia, dróg oddechowych oraz przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego. Rak jamy ustnej występuje wielokrotnie częściej u palaczy tytoniu niż u niepalących. Prawdopodobnie w występowaniu tych schorzeń pewną rolę odgrywa ilość wypalanych papierosów. Szczególnie szkodliwe jest palenie na czczo oraz spalanie papierosa do końca.
Odzwyczajenie się od palenia tytoniu jest w pełni możliwe, a u młodych palaczy nawet łatwe — potrzeba do tego trochę silnej woli i stanowczości. Rekompensatą jest świadomość, że nie jesteśmy niewolnikami nałogu, że ratujemy swoje zdrowie i przedłużamy własne życie.