ŚRODOWISKO FIZYCZNE
Jednym z podstawowych elementów fizycznych środowiska pracy jest powietrze. Zespół cech powietrza, tj. jego temperatura, ruch i wilgotność wpływa decydująco m.in. na gospodarkę cieplną organizmu. Człowiek oddaje ciepło na drodze biernej (przewodnictwo, promieniowanie, konwekcja) oraz na drodze czynnej (parowanie potu). Z fizjologicznego punktu widzenia bierna utrata ciepła jest bardziej korzystna, ale w wyższej temperaturze otoczenia już nie wystarcza. Przeważa wtedy czynna utrata ciepła, powodująca w efekcie także utratę dużej ilości wody.
W warunkach normalnych, tj. w klimacie umiarkowanym, organizm człowieka potrzebuje dziennie około 2,8 litra wody. Już w czasie upałów zapotrzebowanie na wodę bardzo silnie wzrasta i może wynosić kilka litrów w ciągu doby. Szczególnie silnie wzrasta zapotrzebowanie na wodę u osób wykonujących ciężką pracę fizyczną w wysokiej temperaturze. Woda stanowi wtedy podstawowy środek umożliwiający wydalenie z organizmu nadmiaru ciepła, bowiem wyparowanie 1 litra wody odpowiada utracie 585 kalorii.
Dla liczbowego zobrazowania strat wody przy wzmożonej pracy mięśniowej w wysokich temperaturach warto nadmienić, że 8-go-dzinna praca w temperaturze około 35—40°C powoduje wyparowanie potu w ilościach od 4 do 6 litrów. Tak duże straty wymagają uzupełnienia nie tylko wody, ale i soli mineralnych i witamin, które organizm traci wraz z potem. Należy podkreślić, że samo pocenie się oznacza wyłącznie utratę wody z rozpuszczonymi w niej substancjami i nie jest równoznaczne z utratą ciepła. Utrata ciepła ma miejsce tylko wtedy, kiedy pot wyparuje. Parowanie potu zależy z kolei w głównej mierze od wilgotności1 powietrza, czyli stopnia nasycenia powietrza parą wodną.
Wysoka wilgotność powietrza przy wysokiej temperaturze otoczenia jest niekorzystna, gdyż utrudnia parowanie potu. Wysoka wilgotność w niskiej temperaturze otoczenia jest również niekorzystna,
1 Rozróżniamy 3 rodzaje wilgotności — maksymalną, bezwzględną i względną. Wilgotność maksymalna jest to największa ilość pary wodnej, która może być zawarta w powietrzu w danej temperaturze. Wilgotność bezwzględna jest to ilość pary wodnej, która znajduje się w danej chwili w powietrzu. Wilgotność względna jest to stosunek wilgotności bezwzględnej do maksymalnej, wyrażony w procentach.
gdyż z kolei ułatwia ochładzanie ustroju — co może prowadzić do tzw. chorób przeziębieniowych. Za optymalną przy normalnej temperaturze uznajemy wilgotność względną w granicach 50—70%.
Ruch powietrza ma przede wszystkim wpływ na odczucie cieplne organizmu. W temperaturze 25—30°C najodpowiedniejszą dla człowieka jest szybkość ruchu powietrza w granicach 1—2 m/s. Brak ruchu powietrza — zależnie od temperatury — może utrudniać oddawanie ciepła, a zbyt duży ruch — powodować nadmierne ochłodzenie.