Wielu pracowników oraz osób odpowiedzialnych za zaopatrzenie zakładowe traktuje wybór obuwia BHP jako absolutny priorytet, poświęcając całą uwagę parametrom podeszwy, klasom ochrony czy trwałości cholewki. Niestety niezwykle często całkowicie pomija się warstwę pośrednią, bezpośrednio przylegającą do ciała. Prawda jest taka, że nawet najbardziej zaawansowane technologicznie buty nie spełnią swojej funkcji, jeśli wewnątrz nich znajdzie się nieodpowiednia dzianina. Ciało ludzkie w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego emituje znaczną ilość ciepła oraz wydziela dużo potu, a stopy są pod tym względem wyjątkowo aktywne. Traktowanie stopy, skarpety oraz obuwia jako osobnych elementów staje się więc podstawowym błędem ergonomicznym. Aby uniknąć uciążliwych i bolesnych dolegliwości, należy spojrzeć na tę kwestię całościowo i zrozumieć, jak ważne dla stóp są nowoczesne tekstylia.
Stopa–skarpetka–but: jeden system
Wszystkie te elementy – stopa, skarpetka i but – tworzą ścisły, połączony system, w którym najsłabsze ogniwo natychmiast obniża wydajność pozostałych. W branży BHP często stawiamy przede wszystkim na najwyższej klasy buty robocze, pochodzące od znanych producentów, takich jak MASCOT, ABOUTBLU, SIXTON PEAK czy ATLAS. Jednak nawet tak dopracowane modele, wyposażone w zaawansowane membrany i systemy wentylacji, potrzebują jednak odpowiedniego wsparcia. Jeśli pomiędzy stopą a wyściółką obuwia znajdzie się zwykła, gruba bawełna lub zupełnie nieoddychający poliester, system odprowadzania energii cieplnej i płynów zostanie natychmiast zablokowany. Dobre skarpety stanowią swoisty pomost, którego zadaniem jest przejmowanie cząsteczek wody z powierzchni naskórka i szybkie przekazywanie ich dalej, w stronę elementów wentylacyjnych obuwia.
Skąd bierze się wilgoć w bucie?
Ludzka stopa posiada jedno z największych zagęszczeń gruczołów potowych na całym ciele, przez co podczas ośmiogodzinnej zmiany w ciężkich warunkach może wyprodukować nawet do kilkudziesięciu mililitrów płynu. Ciecz ta, w połączeniu z podwyższoną temperaturą generowaną przez pracę mięśni oraz izolującą cholewkę obuwia, tworzy specyficzny, zamknięty mikroklimat. Proces parowania wewnątrz szczelnego obuwia ochronnego jest w wielu przypadkach znacząco utrudniony, zwłaszcza gdy praca wymaga stosowania obuwia o wysokim stopniu ochrony przed czynnikami zewnętrznymi. Ciepło wytwarzane przez organizm powoduje stałe parowanie potu, który przy braku odpowiedniej cyrkulacji zaczyna skraplać się wewnątrz cholewki. Bez materiału zdolnego do szybkiego transportu kapilarnego, para wodna zamienia wnętrze obuwia w wilgotne, gorące środowisko, sprzyjające osłabieniu struktury tkanki skórnej.
Wilgoć i tarcie: prosta droga do obtarć
Nagromadzenie nieodprowadzonego potu drastycznie zmienia właściwości mechaniczne skóry, doprowadzając do tak zwanej maceracji naskórka. Tkanka staje się miękka, podatna na rozciąganie oraz znacznie bardziej wrażliwa na uszkodzenia fizyczne. W takim stanie współczynnik tarcia pomiędzy skórą a dzianiną wzrasta wielokrotnie, a to sprawia, że każdy krok wywołuje niebezpieczne naprężenia ścinające w głębszych warstwach skóry. Zjawisko to w połączeniu z naturalnymi ruchami stopy podczas chodzenia prowadzi do rozwarstwienia tkanek i tworzenia się pęcherzy wypełnionych płynem surowiczym. Aby do tego nie dopuścić, konieczne jest ciągłe utrzymywanie naskórka w stanie optymalnej suchości.
Bakterie i nieprzyjemny zapach
Sam pot wydzielany przez gruczoły ekrynowe jest w zasadzie bezwonny i składa się głównie z wody oraz soli mineralnych. Problem nieprzyjemnego zapachu pojawia się w momencie, gdy na powierzchni wilgotnej skóry dochodzi do gwałtownego rozwoju drobnoustrojów. Bakterie bytujące na naskórku rozkładają białka oraz tłuszcze zawarte w wydzielinie potowej, emitując jako produkty uboczne lotne związki chemiczne o bardzo intensywnej, nieprzyjemnej woni. Ciemne, ciepłe i wilgotne wnętrze obuwia stanowi dla tych drobnoustrojów idealne środowisko do niekontrolowanego namnażania się. Zwykłe tekstylia szybko ulegają biodegradacji pod wpływem metabolitów bakteryjnych, stając się trwałym źródłem uciążliwego odoru, którego nie da się usunąć zwykłym praniem.
Grzybica stóp a warunki w obuwiu
Długotrwałe przebywanie w obuwiu, w którym panuje wysoka wilgotność oraz podwyższona temperatura, stwarza idealne warunki także dla rozwoju dermatofitów (grzybów odpowiedzialnych za groźne infekcje skóry i paznokci). Zmiękczony przez wilgoć naskórek przestaje stanowić skuteczną barierę mechaniczną, co ułatwia mikroskopijnym zarodnikom wniknięcie w głąb tkanek. Grzybica jest schorzeniem niezwykle uciążliwym, wywołującym uporczywy świąd, pieczenie, pękanie skóry oraz stan zapalny, a jej leczenie bywa długotrwałe i wymagające. Infekcja rozwija się bardzo szybko w środowisku, gdzie wilgoć pozostaje uwięziona blisko ciała, dlatego eliminacja nadmiaru potu ze strefy przy skórze jest najważniejszym elementem profilaktyki.
Konsekwencje zaniedbań dla pracownika
Ignorowanie problemu właściwego wyposażenia stóp prowadzi do szeregu poważnych konsekwencji zdrowotnych i zawodowych, które wykraczają daleko poza zwykły brak komfortu. Należą do nich:
-
powstawanie głębokich, bolesnych ran oraz owrzodzeń uniemożliwiających prawidłowe obciążanie stopy podczas codziennego chodu,
-
przewlekłe stany zapalne skóry wymagające skomplikowanego, długotrwałego leczenia dermatologicznego i farmakologicznego,
-
drastyczny spadek koncentracji oraz wydajności zawodowej spowodowany ciągłym odczuwaniem bólu i dyskomfortu,
-
wzrost ryzyka popełnienia błędu na stanowisku pracy w wyniku odwrócenia uwagi od wykonywanych czynności,
-
długotrwałe zwolnienia lekarskie generujące dodatkowe koszty zarówno dla pracownika, jak i dla całego przedsiębiorstwa.
Jak dobrać skarpety do butów roboczych?
Proces wyboru odpowiednich skarpet powinien być traktowany tak samo poważnie, jak dobór samego obuwia ochronnego pod kątem norm bezpieczeństwa. Dlatego też dobry internetowy sklep z odzieżą i obuwiem roboczym musi kłaść nacisk na rozwiązania przetestowane w najtrudniejszych warunkach przemysłowych.
Rozmiar i dopasowanie bez ucisku
Produkt musi idealnie przylegać do anatomicznego kształtu stopy, nie tworząc przy tym żadnych luźnych fałd ani zagnieceń, które mogłyby stać się źródłem mechanicznego nacisku. Każdy niepotrzebny naddatek materiału pod wpływem obciążenia zamienia się w twardy zgrubiały punkt, wywołujący dotkliwy ból i obtarcia. Istotne jest również, aby ściągacz znajdujący się w górnej części nie powodował nadmiernego ucisku na naczynia krwionośne, co mogłoby zakłócić prawidłowy przepływ krwi i prowadzić do szybszego zmęczenia kończyn. Strefowe wzmocnienia na pięcie oraz w obszarze palców pomagają dodatkowo amortyzować wstrząsy wynikające z chodzenia po twardych podłożach przemysłowych.
Oddychalność i odprowadzanie wilgoci
Kluczem do utrzymania właściwej higieny jest zrezygnowanie z klasycznej bawełny na rzecz nowoczesnych, technicznych przędz syntetycznych oraz włókien funkcjonalnych. Warto sięgać po wyspecjalizowane antybakteryjne skarpety robocze, które wykorzystują nowoczesne technologie włókiennicze, takie jak:
-
zaawansowane włókna Coolmax®, stosowane między innymi w modelach marki JALAS, które błyskawicznie przechwytują wilgoć i przekazują ją do zewnętrznych warstw obuwia,
-
nowatorskie przędze Prolen® SILTEX z dodatkiem jonów srebra, obecne w produktach takich jak TREKKING DEODORANT SILVER marki JJW, wykazujące trwałe działanie antybakteryjne,
-
specyficzne kanały i strefy wentylacyjne wbudowane w strukturę dzianiny, wymuszające cyrkulację powietrza przy każdym naciśnięciu stopy na podłoże.
Skarpetki DeoMed Bamboo czarne
FAQ
Jak często należy wymieniać skarpety robocze na nowe, aby nie straciły swoich właściwości antybakteryjnych?
Włókna techniczne wzbogacone jonami srebra lub struktury Coolmax® zachowują swoje właściwości przez długi czas, jednak intensywne użytkowanie w trudnych warunkach oraz częste pranie powodują naturalne zużycie mechaniczne. Zaleca się ich wymianę po zauważeniu spłaszczenia stref amortyzacyjnych lub zmechacenia dzianiny, co zazwyczaj następuje po kilku miesiącach codziennej pracy.
Czy w okresie zimowym antybakteryjne wersje techniczne sprawdzą się tak samo dobrze, jak latem?
Jak najbardziej, ponieważ głównym zadaniem tego typu produktów jest stała kontrola wilgoci, a zmarznięte stopy w zimie są najczęściej efektem zawilgocenia naskórka potu. Utrzymanie suchej skóry zapobiega szybkiemu wychładzaniu stóp w niskich temperaturach.
W jakiej temperaturze i w jakich środkach prać specjalistyczne tekstylia robocze?
Należy stosować się do wytycznych producenta umieszczonych na etykiecie, unikając przy tym płynów zmiękczających oraz wybielaczy. Środki zmiękczające oblepiają włókna techniczne, drastycznie obniżając ich zdolność do odprowadzania wilgoci oraz zatykając kanały wentylacyjne.
Czy do butów wyposażonych w wodoodporną membranę wymagane są inne tekstylia niż do obuwia tradycyjnego?
Obuwie z membraną wymaga stosowania wyłącznie skarpet z przędz syntetycznych lub mieszanek technicznych, które transportują parę wodną w postaci gazowej. Zwykłe włókna zatrzymujące wodę zablokują działanie mikroporowatej membrany, czyniąc ją całkowicie bezużyteczną.
Czy nakładanie dwóch par skarpet jednocześnie to dobry sposób na zapobieganie obtarciom?
Stosowanie dwóch par może zwiększyć ryzyko ucisku i pogorszyć cyrkulację powietrza, prowadząc do szybszego przegrzania i pocenia się stóp. Znacznie lepszym rozwiązaniem jest zastosowanie jednej, profesjonalnej pary o odpowiedniej grubości ze strefowymi wzmocnieniami amortyzującymi.